"Pomagamy Wiśle płynąć"

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Strona Główna Kartograficzne arcydzieło Lubinusa w Muzeum Marynarki Wojennej

Kartograficzne arcydzieło Lubinusa w Muzeum Marynarki Wojennej

Email Drukuj PDF

mapalubinusa2W wyniku prowadzonych w sierpniu br., prac inwentaryzatorskich zbiorów Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, zlokalizowano najstarszy pozyskany przez MMW zabytek - Wielką Mapę Księstwa Pomorskiego, autorstwa niemieckiego kartografa Eilhardusa Lubinusa.

W latach 1610-18 na zamówienie księcia szczecińskiego Filipa II, Eilhardus Lubinus stworzył Wielką Mapę Księstwa Pomorskiego połączoną z drzewem genealogicznym książąt pomorskich, zatytułowaną (łac.) NOVA ILLUSTRISSIMI PRINCIPATUS POMERANIA DESCRIPTIO cum adjuncta Principum Genealogia et Principum veris et potiorum Urbium imaginibus et Nobilium insignibus.

Autor dla ustalenia danych geograficznych już od 1611 r. podróżował po terenie księstwa. Prowadzone przez niego badania terenowe poprzedzone zostały dogłębnymi studiami dotychczasowego dorobku historycznego i kartograficznego związanego z Pomorzem Zachodnim.

Prace pomiarowe i obserwacyjne zakończył już w październiku 1612 r. Przez cały 1613 r. trwały prace nad rysunkiem mapy. Początkowo mapa miała być sporządzona na jednym arkuszu, potem pojawiła się koncepcja mapy o dużych rozmiarach. Zimą 1617-1618 r. rozpoczęły się prace miedziorytnicze. Amsterdamski miedziorytnik Mikołaj Geilkerckus wykonał matrycę mapy na 12. miedzianych płytach, a jesienią 1618 r. ukazało się pierwsze wydanie mapy.

Nakład wynosił zaledwie 20-30 egzemplarzy. Następne ukazało się w 1758 r. w Hamburgu, zaś do trzeciego  faksymilowego  wydania mapy Lubinusa doszło w 1926 roku staraniem pomorskiego Towarzystwa Historycznego w Szczecinie.

Eilhardus Lubinusa wydał swoją pracę w formacie 1,25 x 2,21 m, w skali 1:235 000, co było na owe czasy wielkim osiągnięciem. Po konsultacjach konserwatorskich stwierdzono, iż linoryt ze zbiorów Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, pochodzi najprawdopodobniej z pierwszego druku czyli z 1618 r.

Na mapie przestrzennie jest ujęty cały obszar Księstwa Pomorskiego z początków XVII wieku, z wyspami Rugią, Uznamiem i Wolinem. Ramę mapy tworzą dwa pasy. W zewnętrznym umieszczono 49. widoków miast pomorskich (autorem części z nich był malarz Jan Wolfart) zaś w wewnętrznym 353. tarcze herbowe wraz z nazwiskami przedstawicieli pomorskich rodów szlacheckich, ułożone w porządku alfabetycznym. 22. tarcze są puste, gdyż mimo ponagleń i próśb ze strony księcia niektóre rody nie nadesłały swych godeł herbowych.

lubinus duchy of pomerania map 1618 monocromatic

Na mapie umieszczono dwa drzewa genealogiczne. W górnej części z lewej strony znajduje się drzewo genealogiczne 19. książąt rugijskich, natomiast  w górnej środkowej części drzewo 157. książąt pomorskich. Na dole po prawej stronie znajduje się duży herb Pomorza, a pod nim oddzielne herby poszczególnych ziem tworzące jego godło. Dookoła herbu Pomorza pięć portretów książąt pomorskich współczesnych Lubinusowi. Poniżej po obu stronach mapy autor podał na siedmiu tablicach krótki geograficzno-historyczno-gospodarczy opis Pomorza w języku łacińskim. Po lewej stronie, przy ostatniej wewnętrznej tablicy Lubinus umieścił swój portret i przyrządy miernicze, którymi posługiwał się w pracy kartograficznej. Po przeciwnej stronie widzimy wizerunek rytownika Mikołaja Geilkerckusa.

Porównując tę mapę z wcześniejszymi dziełami kartograficznymi należy stwierdzić, iż  wykonana została z dużo większą precyzją, a treść topograficzna jest przejrzysta i znacznie bogatsza.

Eilhardus Lubinus był także wydawcą autorów klasycznych i teologiem ewangelickim. Wydawał dzieła Anakreonta, Horacego, Hipokratesa. Stworzył też słownik klasycznej greki Lexicon Clavis Graecae linque, który cieszył się wielką popularnością i doczekał się 11 wydań.

Był również autorem innych map rejonu pomorskiego (np. mapy Księstwa Rugijskiego, wydanej w 1609). Jego mapy miały wiele wydań i stanowiły bazę do prac innych kartografów.

Informacja dostępna na stronie: https://www.facebook.com/MuzeumMW

Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego Eilhardusa Lubinusa

Źródło: Muzeum MW, Muzeum Oręża Polskiegowikipedia.pl

Poprawiony: piątek, 11 października 2013 18:54