"Pomagamy Wiśle płynąć"

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki
Strona Główna Archiwum Marynarka Wojenna rozpoczęła poszukiwania ORP "Orzeł"

Marynarka Wojenna rozpoczęła poszukiwania ORP "Orzeł"

Email Drukuj PDF

orporzeW poniedziałek 3. czerwca 2013 r., o godz. 21.00, z portu wojennego w Gdyni-Oksywiu, wyszedł w morze okręt ratowniczy ORP "Lech". Celem wyjścia jest zbadanie wraku okrętu podwodnego spoczywającego na dnie Morza Północnego.

Dotychczasowe badania tego obiektu wskazują na jego zbliżone charakterystyki do zaginionego podczas II wojny światowej polskiego okrętu podwodnego ORP "ORZEŁ". W misji badawczej  ORP "Lech", biorą udział nurkowie głębokowodni MW, specjaliści Ratownictwa Morskiego Dowództwa MW oraz specjaliści służby hydrograficznej z Biura Hydrograficznego MW wraz ze specjalistycznym sprzętem do prac i badań podwodnych. W obecnej sytuacji trudno prognozować efekty misji ponieważ są one uzależnione nie tylko od warunków pogodowych, ale także od stanu zachowania wraku i jego charakterystycznych elementów.

Zaginięcie okrętu podwodnego ORP "Orzeł" w maju 1940 r., owiane jest do dzisiaj tajemnicą i jak do tej pory nie jest znana pozycja spoczywania wraku. Poszukiwania polskiego okrętu podwodnego trwają od wielu lat. Prowadziły je zarówno okręty Marynarki Wojennej jak i ekspedycje cywilne. Każdorazowo, gdy przez Morze Północne przechodziły okręty Marynarki Wojennej prowadziły one poszukiwania ORP "Orzeł" wykluczając kolejne akweny, na których mógłby spoczywać okręt. Marynarka Wojenna współpracowała w tym zakresie z flotami Wielkiej Brytanii i Holandii.

Na początku 2012 r., w ramach współpracy pomiędzy służbami hydrograficznymi polskiej i brytyjskiej marynarki wojennej wyznaczono kolejne akweny, jako prawdopodobne miejsca zaginięcia polskiego ORP "Orzeł". Pod koniec 2012 r. specjaliści Biura Hydrograficznego Marynarki Wojennej RP poddali ekspertyzie bazy danych wraków opracowywanej i sukcesywnie rozszerzanej przez Biuro Hydrograficzne Wielkiej Brytanii. W efekcie tych prac hydrografowie polskiej Marynarki Wojennej wyselekcjonowali jeden obiekt, którego charakterystyki sonarowe są zbliżone do ORP "Orzeł".

Na podstawie tych analiz i badań, polski okręt - niszczyciel min ORP "Czajka", wracając z misji przeciwminowej NATO na Atlantyku do Polski (przełom kwietnia/maja br.), przeprowadził wstępne oględziny obiektu przy wykorzystaniu pojazdu podwodnego. Wrak ten spoczywa na głębokości około 70 metrów. Po powrocie do kraju, materiał zgromadzony przez ORP "Czajka", został poddany analizie przez specjalistów Biura Hydrograficznego Marynarki Wojennej. Jego analiza nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy wykryty obiekt jest wrakiem polskiego okrętu podwodnego ORP "Orzeł", czy też jest to wrak innej, podobnej jednostki. Obiekt ten wymaga dalszych badań.

Wobec takiej sytuacji dowódca Marynarki Wojennej podjął decyzję o przeprowadzeniu dalszych oględzin wraku i przygotowania rozpoczętej właśnie misji okrętu ratowniczego ORP "Lech".

orze2 jan grudziski orze3

Polski okręt podwodny ORP "Orzeł" był jednym z najnowocześniejszych okrętów podwodnych w chwili wybuchu II wojny światowej. Jego budowa (w holenderskiej stoczni De Schelde) została w dużej mierze sfinansowana ze składek polskiego społeczeństwa w ramach Funduszu Obrony Morskiej. Akcję zbierania funduszy na okręt podwodny dla Polski koordynowała Liga Morska i Kolonialna.

Z chwilą wybuchu II wojny światowej ORP "Orzeł" operował na południowym Bałtyku, gdzie m.in. był atakowany bombami głębinowymi z niemieckich samolotów. Następnie, 15 września okręt wszedł do estońskiego portu w Tallinie, gdzie został internowany. Władze estońskie naciskane przez Niemców nakazały rozbrojenie okrętu. Został on także pozbawiony map morskich i pomocy nawigacyjnych. Załoga "Orła" jak najbardziej usiłowała przeciągnąć w czasie rozbrojenie okrętu, który miał także zostać unieruchomiony. Jednocześnie przygotowywała się do ucieczki.

W nocy z 17 na 18 września 1939 r. okręt wydostał się z portu w Tallinie i rozpoczął 27. dniowy rejs do wybrzeży Wielkiej Brytanii. Po wielu ciężkich sytuacjach bojowych, których załoga doświadczyła na trasie przejścia na Morze Północne, pomimo braku map, które nawigator okrętowy odtwarzał z pamięci i na podstawie charakterystyki świateł latarni morskich, załoga ORP "Orzeł" zdołała przedrzeć się do brytyjskiego portu Rosyth. Od tego czasu okręt rozpoczął służbę u boku aliantów. Patrolował akweny Morza Północnego. Wsławił się m.in. zatopieniem niemieckiego transportowca "Rio de Janeiro" transportującego wojska niemieckie zmierzające do inwazji na Norwegię.

W ostatni swój patrol okręt wyszedł 23 maja 1940 r.. W niewyjaśnionych dotąd okolicznościach nie powrócił z morza.

*  *  *

W dniu 8. czerwca 2013 r. Ekspedycja ORP "Lech" zakończyła prace weryfikacyjne na Morzu Północnym na pozycji zalegania wraku okrętu podwodnego. Wstępna analiza sporządzona z materiałów zebranych podczas prac na pozycji wykazała, że badany wrak okrętu podwodnego nie jest poszukiwanym polskim ORP "Orzeł".

Zebrany materiał podlegał będzie dalszej analizie. Specjaliści będą teraz badać inny rejon Morza Północnego gdzie leżą podobne wraki. Nie wiadomo tylko kiedy rozpoczną się poszukiwania.  Podczas tej misji poszukiwawczej zapisano dość dokładne dane z echosondy i sonarów. Obiekt, który teraz zbadano został dokładnie sfilmowany. Na tej podstawie udało się tylko ustalić, że jest to okręt podwodny z drugiej wojny światowej.

imagecr imagecr2 imagecr3 imagecr4

Dowódcą rejsu był kmdr por. Albert FIGAT (Dywizjon Okrętów Wsparcia).
Okrętem dowodził kmdr ppor. Robert PEŁNIKOWSKI (dowódca ORP "Lech").
Pracami hydrograficznymi kierował kmdr Dariusz GRABIEC (BHMW).
Kierownikiem prac podwodnych był kmdr ppor. Robert SZYMANIUK (Ośrodek Szkolenia Nurków i Płetwonurków WP).

Pod wodę schodzili nurkowie głębokowodni:

  • kmdr ppor. Przemysław GIELNIAK - Dywizjon Okrętów Wsparcia (DOW);
  • kmdr ppor. Bartosz RUTKOWSKI - Ośrodek Szkolenia Nurków i Płetwonurków WP;
  • por. mar. Mariusz OZGA - Ośrodek Szkolenia Nurków i Płetwonurków WP;
  • st. mat Rafał KOZAKIEWICZ - (DOW) ORP "LECH";
  • mat Karol LEMAŃCZYK - (DOW) ORP "LECH";
  • mat Marek STENKA - (DOW) ORP "PIAST".

Źródło: MW

Fot.  Zbiory Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, kmdr por. Bartosz Zajda

Poprawiony: wtorek, 11 czerwca 2013 13:01